Strona główna

Mapa strony

Moje publikacje






DEPORTACJE Z ZIEM POLSKICH DO ZSRR 1940-1941
LOSY ZESŁAŃCÓW

Deportacje 1940-1941

Przebieg deportacji

Liczba deportowanych

Narodowość deportowanych

Status deportowanych

Rozmieszczenie zesłanych

Straty

Charakterystyka deportacji

Na zesłaniu

Życie codzienne - książka

Mieszkanie

Ubranie

Wyżywienie

Praca

Tzw. amnestia

Syberia w oczach Polaków



Na stronie

Historia Rosji i ZSRR

Konflikt rosyjsko-czeczeński

System represji w ZSRR

Historia GUŁagu

Masowe deportacje w ZSRR

Deportacje Polaków do ZSRR

Polacy w Kazachstanie

Wschodnie losy Polaków

Kresy Wschodnie

Przesiedlenia Polaków z ZSRR

Dzieje myśli politycznej

Z najnowszych dziejów Polski

Z dziejów Wrocławia



ROZMIESZCZENIE ZESŁANYCH



Ludzi deportowanych w lutym 1940 r. rozsiedlono w siedemnastu obwodach, krajach i republikach autonomicznych Rosyjskiej FSRR oraz w Kazachstanie. Największe ich skupiska znajdowały się w Kraju Krasnojarskim, w Komi ASRR oraz w obwodach archangielskim, swierdłowskim, irkuckim i mołotowskim.


Liczba i rozmieszczenie obywateli polskich deportowanych w lutym i czerwcu 1940 r.
(stan na 1 kwietnia 1941 r.)


Miejsce osiedlenia
Deportowani w lutym 1940
Deportowani w czerwcu 1940
Liczba
Odsetek kontyngentu
Liczba
Odsetek kontyngentu
Kazachstan
5307
3,95
-
-
Baszkirska ASRR
275
0,20
-
-
Jakucka ASRR
-
-
3510
4,62
Komi ASRR
9954
7,40
8818
11,59
Mari ASRR
-
-
5693
7,48
Kraj Ałtajski
5926
4,41
3960
5,21
Kraj Krasnojarski
13339
9,92
1449
1,90
obwody RFSRR:
       
archangielski
38622
28,72
12322
16,20
czelabiński
1653
1,23
519
0,68
czkałowski
625
0,47
-
-
gorkowski
1725
1,28
879
1,16
irkucki
593
0,44
2321
3,05
iwanowski
11513
8,56
-
-
jarosławski
503
0,37
-
-
kirowski
2204
1,64
-
-
mołotowski
9040
6,72
1504
1,98
nowosybirski
3191
2,37
16437
21,61
omski
6946
5,17
1592
2,09
swierdłowski
13562
10,08
13140
17,27
wołogodzki
9433
7,01
3924
5,16
Unżłag NKWD*
80
0,06
-
-
Ogółem
134491
100,00
76068
100,00

* Kompleks Unżłag, nastawiony na wyrąb lasów, obejmował obozy położone w  rejonie rzeki Unży w obwodzie gorkowskim.




Deportowanych w kwietniu 1940 r. osiedlono w Kazachstanie w obwodach: aktiubińskim, akmolińskim, kustanajskim, pawłodarskim, północnokazachstańskim i semipałatyńskim.


Liczba i rozmieszczenie obywateli polskich deportowanych w kwietniu 1940 r.
(stan na III kwartał 1940 r.)


Miejsce osiedlenia (obwód)
Liczba osiedlonych
Odsetek kontyngentu
akmoliński
6308        
10,45        
aktiubiński
6816        
11,29        
kustanajski
8103        
13,43        
pawłodarski
11440        
18,96        
pietropawłowski
20046        
33,22        
semipałatyński
7638        
12,65        
Ogółem
60351        
100,00        



Deportowani w czerwcu 1940 r. osiedleni zostali w czternastu obwodach, krajach i republikach autonomicznych Rosyjskiej FSRR. Największe skupiska w części europejskiej ZSRR znajdowały się w obwodzie archangielskim i w Komi ASRR, a także w Marii ASRR oraz obwodzie wołogodzkim i mołotowskim. Liczne grupy skierowano na Syberię, do obwodów: swierdłowskiego, omskiego, irkuckiego, nowosybirskiego i czelabińskiego, do Kraju Ałtajskiego i Krasnojarskiego oraz do Jakuckiej ASRR.

Dla losów deportowanej ludności zasadnicze znaczenie miały jej przemieszczenia dokonane po tzw. amnestii ogłoszonej 12 sierpnia 1941 r. w następstwie układu polsko-radzieckiego przywracającego stosunki dwustronne. Ambasada polska oraz jej terenowe delegatury podejmowały wysiłki w celu ustalenia miejsc osiedlenia polskich zesłańców i udzielenia pomocy możliwie największej ich liczbie. Z powodu ogromnych odległości, kłopotów komunikacyjnych oraz nie zawsze życzliwej postawy władz radzieckich było to zadanie niezwykle trudne. Dodatkową komplikacją były wielkie ruchu migracyjne, które od początków jesieni 1941 r. objęły obywateli polskich, zarówno zwalnianych z obozów i więzień, jak i miejsc przymusowego osiedlenia. Zasadniczy kierunek tych masowych wędrówek przebiegał z północy na południe, zwłaszcza ku rejonom formowania armii polskiej. Równolegle następowały przemieszczenia Polaków w obrębie poszczególnych obwodów i rejonów, przy czym zarysował się wyraźny trend do przesuwania się ludności polskiej ze wsi do miast, a na północy także z leśnych osad do kołchozów i sowchozów. Wielotygodniowa podróż z rosyjskiej północy do Uzbekistanu czy południowego Kazachstanu była dla już wcześniej wycieńczonych ludzi kolejną gehenną. Doskwierał im głód, dziesiątkowały choroby. Migracja lat 1941-1942 przyniosła ogromne, dziś trudne do oszacowania straty ludzkie. W jej wyniku rozmieszczenie ludności polskiej w ZSRR uległo zasadniczej zmianie.



Liczba i rozmieszczenie obywateli polskich w ZSRR
wg danych Ambasady RP w ZSRR - stan na 1 grudnia 1942 r.


Miejsce osiedlenia
Liczba obywateli polskich:
Ogółem
Mężczyźni
Kobiety
Dzieci
Kazachstan
obwody:
    
ałmaacki
2332
1184
883
265
akmoliński
11154
2119
4796
4239
aktiubiński
6442
1597
2597
2248
czimkiencki
11747
4511
4612
2624
dżambulski
17033
7511
5487
4035
kustanajski
7713
1388
3317
3008
kzyłordyjski
3016
1000
1398
618
pawłodarski
9845
1200
5500
3145
pietropawłowski
12648
2381
5161
5106
semipałatyński
6249
1000
2700
2549
ust'-kamienogorski i guriewski
932
300
530
102
Kirgizja
obwody:
    
dżałałabadzki
3482
1960
1009
513
frunzeński
4559
2403
1206
950
oszski
4778
2105
1655
1018
Tadżykistan
obwody:
    
leninabadzki
2063
1148
617
298
stalinabadzki
1350
629
496
225
Turkmenia
1645
1066
445
134
Uzbekistan
38258
16358
13631
8269
Karakałpacka ASRR
1399
454
595
350
obwody:
    
andiżański
2251
892
984
375
bucharski
8295
3482
2885
1928
chorezmijski
1718
601
695
422
fergański
5495
2918
2010
567
namangański
2244
880
762
602
samarkandzki
11961
5085
4026
2850
taszkiencki
4493
1896
1535
1062
okręg surchandaryjski
402
150
139
113
Rosyjska FSRR
    
Kraj Ałtajski
17254
4824
6786
5644
Kraj Krasnojarski
15737
4514
5513
5710
Baszkirska ASRR
2154
1152
762
240
Jakucka ASRR
1604
710
577
317
Komi ASRR
11649
4236
3790
3623
Mari ASRR
1584
615
715
254
Udmurcka ASRR
157
78
49
30
obwody:
    
archangielski
7783
1983
2383
3417
czelabiński
1541
585
562
394
czkałowski
2582
901
973
708
gorkowski
382
178
111
93
irkucki
8057
2516
2676
2865
kirowski
3188
1222
895
1071
kujbyszewski
3500
2000
1000
500
mołotowski
4713
1726
1560
1427
nowosybirski
9444
2752
3549
3143
omski
9100
2457
3276
3367
swierdłowski
7599
2251
2474
2874
wołogodzki i jarosławski
3359
866
1104
1389
inne jednostki administracyjne
3766
1558
1356
853
Ogółem
260399
86984
96151
77264


Liczba i rozmieszczenie tzw. byłych obywateli polskich w ZSRR
wg danych radzieckich (I kwartał 1943 r.)


Miejsce pobytu
Liczba osób
Armeńska SRR
189
Azerbejdżańska SRR
387
Gruzińska SRR
1065
Kazaska SRR
76942
Kirgiska SRR
11029
Tadżycka SRR
2121
Turkmeńska SRR
572
Uzbecka SRR
25416
Baszkirska ASRR
2252
Czuwaska ASRR
948
Dagestańska ASRR
5
Jakucka ASRR
1523
Komi ASRR
9186
Mari ASRR
1861
Mordwińska ASRR
254
Północnoosetyńska ASRR
20
Tatarska ASRR
1271
Udmurcka ASRR
1719
Kraj Ałtajski
15893
Kraj Chabarowski
86
Kraj Krasnojarski
14199
Kraj Stawropolski
23
obwody:
 
archangielski
6620
czelabiński
10257
czkałowski
6064
czytyjski
139
gorkowski
1942
groznieński
5
irkucki
7392
iwanowski
782
jarosławski
487
kaliniński
197
kemerowski
2977
kirowski
3493
kujbyszewski
2108
kurgański
1217
mołotowski
7700
murmański
1
nowosybirski
8957
omski
8695
riazański
150
saratowski
1238
stalingradzki
306
swierdłowski
12593
tambowski
307
ulianowski
1768
wołogodzki
2904
woroneski
12
Ogółem
256077



Strona główna

Mapa strony

Moje publikacje